kayseri escort
Metin Gülbay
  Güncelleme: 25-01-2022 22:10:00   17-01-2021 10:37:00

BACİYAN-I RUM: ANADOLU BACILARI

Aşık Paşazade ünlü yapıtı Tarih-i Âl-i Osman'da Osmanlı Devleti'nin ya da beyliğinin kuruluşunda dört önemli "taife"den söz eder. Bunlar Gaziyan-ı Rum, Abdalan-ı Rum, Baciyan-ı Rum ve Ahiyân-ı Rum'dur.

Adından da anlaşılacağı üzere akınlarda yer alan Gaziler ve Abdallar ile Ahiler ve Bacılar yani kadınlardır bu "taifeler". Bacılar örgütü 13.yüzyıl başlarında yani Anadolu Selçuklu Devleti döneminde ilk olarak Kayseri, Kırşehir, Konya, Ankara, Larende gibi Selçuklu yerleşimlerinde kurulmuştur.

12 veya erken 13.yüzyıl ürünü mücevher başlı Baciyan-ı Rum figürü.

Bu konuya ilk eğilen kişi Alman Doğubilimci Franz Taeschner'dir. Ancak kendisi Anadolu'da kadınların böyle bir örgüt kurmalarını imkansız görmüştür ve Aşık Paşazade'nin söz ettiği Baciyan-ı Rum deyiminin kopyalama yaparken yapılan bir hata veya Paşazade'nin yanlış anlama sonucu bu deyimi ortaya attığını düşünmüştür. Taeschner Haciyan-ı Rum (Anadolu Hacıları) veya Bahşiyan-ı Rum (Anadolu sihirbazları) deyimlerinin yanlışlıkla Baciyan-ı Rum olarak yazıldığını ileri sürmüştür. Bahşiyan sözcüğünün Orta Asya'dan gelen "bahşi"lerden (yani şaman) türetildiği açıktır.

Bir tarihçi olmasına rağmen Taeschner Avrupa'nın doğusunda bulunan Selçuklu Devleti'nde hem de 1200'lü yıllarda kadınların bir örgüt kurabilmiş olmasını bu kadar imkansız görmektedir. İşin garibi Türk tarihçi Zeki Velidi Togan2 da Taeschner'in Bahşiyan iddiasına inanmaktadır. Neyse ki Fuad Köprülü bu adın bir kadın örgütüne ait olabileceğini kabul ederek Taeschner'in savını reddetmiştir. Köprülü "Bâciyân-ı Rûm ifadesini takip eden cümlelerde Hacı Bektâş-ı Velî’nin onlarla münasebetinin anlatılması ve Bektaşî ananesinde tarikattan olan kadınlara genellikle 'bacı' lakabının verilmesini de göz önüne alarak Anadolu’da Bâciyân-ı Rûm adında bir teşkilâtın varlığını mümkün görmektedir. Anadolu’da bazı tarikat mensupları da şeyhlerinin hanımları hakkında 'ana bacı' tabirini kullanmışlardır. Köprülü’nün böyle bir zümrenin mevcut olabileceğine dair görüşünü bir ölçüde de olsa teyit eden bir kayıt, yine kendisinin de işaret ettiği gibi Bertrandon de la Broquière’in seyahatnâmesinde geçmektedir. 15. yüzyıl başında Anadolu’dan geçen seyyahın, Dulkadıroğulları Beyliği’nin silâhlı erkek ve kadınlardan oluşan bir Türkmen kuvvetine sahip olduğunu söylemesi, Türkmen kabilelerinin silâhlı cengâver kadınlara sahip olduğunu göstermektedir. " Ancak Köprülü Bacıların faaliyetleri ve eylemleri hakkında herhangi bir ayrıntı vermemiştir.

Kadınların Selçuklu döneminde toplumsal yaşamdaki yeri doğaldır. Yani toplumda kadın varsa erkekler kadar toplumsal yaşamda yer alırlar. Örneğin hakanın eşi olan Hatun, hakan ile sefere katılır. İkta1 gelirlerine sahiptir hatta askerleri vardır. Ata biner, kılıç kuşanır. Selçuklu sultanı Tuğrul Bey kardeşi İbrahim Yınal tarafından Hemedan'da kuşatılınca eşi Altuncan Hatun'un askerlerle onun yardımına koştuğu söylenir. Kadının siyaset dünyasına da etkin biçimde karıştığı anlar vardır. Alp Arslan'ın kardeşi Gevher Hatun Sultan'ın Sultan Melikşah'la mücadele ederek eşi İlbasan'ı kurtarmak için Yabgu Türkmenleriyle işbirliği yapması buna iyi bir örnektir. Siyası yaşamda yer alan kadınlar arasında Melikşah Sultanın annesi Terken Hatun ile 2.Kılıçarslan'ın kızı Gevher Nesibe Hatunu da saymak gerekir. Terken Hatun Melikşah'ın ölümünden sonra beş yaşındaki oğlunu sultan yapmak için çok uğraşır. Tutucu vezir Nizam-ül Mülk kadınların siyasi yaşamda bu denli etken olmasını çok tehlikeli bulur.

Selçukluların Anadolu'ya yerleşmeye başlamalarından sonra doğul olarak o ana dek toplumsal yaşamı yoğun olarak etkileyen Arap ve İran kültürüne Bizans kültürü de eklenir ve hatta giderek baskın çıkar. Sanki Baciyan-ı Rum örgütünün kurulmasında Bizans kültürünün de etkisi vardır. Ahilik örgütünün kadınlar kolu gibi düşünebileceğimiz Baciyan örgütü Ahiler tarafından oluşturulmuştur. Ahi Evren tarafından kurulan Ahiyan-ı Rum, Selçuklu Sultanı 1. Alâeddin Keykubat zamanında tüm Anadolu'ya yayılarak toplumsal yaşamdaki yerini almıştır. Gerçek adı Nasîrü'd-din Ebu'I-Hakayık Mahmud b. Ahmed el-Hoyi2 olan Ahi Evren Ahilerin pîrîdir. Derici esnafının (debbağların) yanı sıra 32 tür esnaf ve zanaatkâr topluluğunun lideridir.

Bacılar'la ilgili çalışmasında Prof. Mikail Bayram hem Bacılar'ın Ahilik örgütünün kadınlar kolu olduğunu belirtir hem de Hacı Bektaş'ın Velayetnamesinde adı geçen Fatma Bacı'nın (Kadıncık, Fatma Ana) Ahi Evren'in eşi ve ayrıca Evren'in hocası Evhadu'd-Din Hâmid el-Kirmani'nin kızı olduğunu kaydeder.

Moğollar Anadolu'yu işgal ettiklerinde Ahilerle birlikte Baciyan-ı Rum üyeleri de mücadele etmiş ama hem izlenmeye başlamış hem de işyerleri ve malları ellerinden alınmıştır. Bu yüzden onlar da ücra bölgelere göç etmek zorunda kalmıştır. Bu da Baciyan örgütünün kasabalara ve köylere kadar inmesine neden olmuştur.

Baciyan örgütü "Anadolu kadınının, sosyal ve ekonomik hayatta örgütlenmesini sağlamıştır. Örneğin Kayseri'deki Ahiler tarafından kurulan sanayi sitelerinde hanımlara mahsus çalışma yerleri de bulunurdu. Baciyan-ı Rum teşkilatına mensup hanımlar bu sanayi sitelerinde el sanatlarını ve mesleklerini icra ediyordu."4

Baciyan-ı Rum üyelerinin uğraşı alanları arasında örgücülük, keçecilik, dokumacılık, nakışçılık ve pamuk ipliği üretimi vardı. Tabii ki bu meslekleri kendi örgütlerinde öğreniyorlardı. Örgüt üyeleri aynı zamanda yetim ya da kimsesiz genç kızları korumaya alarak onların hem eğitimlerini hem de büyüyüp evlenmesine dek bakımlarını üstleniyorlardı. Aynı zamanda kimsesi olmayan ihtiyar kadınların bakımını da üstlenip onların her tür ihtiyacını karşılıyorlardı.

Bugünlerde topluma dayatılmaya çalışılan "kadınların yeri evinin içidir" anlayışı ne yazık ki tarihi gerçeklerle çelişiyor. Tüm toplumlarda kadınlar bundan bin yıl önce çok daha aktif bir biçimde toplum yaşamına katılıyor ve üstlendikleri görevlerle hem birbirlerine el uzatıyor hem de toplumun diğer yarısını oluşturan erkeklerle dayanışıyorlardı.

1 ikta: Özel mülkiyette olmayıp hükümdarın mülkü olan topraklara ait vergilerin veya daha genel anlamda gelirlerin, asker veya sivil erkâna, devlete hizmetlerinin karşılığı olarak, yani maaşlarına karşılık verilmesi olarak tanımlanır.

2 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/152090

3 https://islamansiklopedisi.org.tr/baciyan-i-rum

4 Eray Demirçelik, Anadolu Selçukluları Zamanında Kadın Eğitimi, 1. Uluslararası Selçuklu Sempozyumu, 27-30 Eylül 2010, Kayseri, Bildiriler, TTK yayını.

  FACEBOOK YORUM
Yorum

  YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARŞİVİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 22 15 1 6 39 16 51 +23
2 Konyaspor 21 12 3 6 33 16 42 +17
3 Fenerbahçe 22 10 6 6 35 27 36 +8
4 Alanyaspor 22 10 7 5 38 32 35 +6
5 Beşiktaş 22 10 7 5 34 30 35 +4
6 Hatayspor 22 11 9 2 32 34 35 -2
7 Başakşehir FK 21 10 7 4 30 21 34 +9
8 Adana Demirspor 22 9 6 7 30 25 34 +5
9 Kayserispor 22 8 7 7 30 29 31 +1
10 Gaziantep FK 21 9 8 4 27 28 31 -1
11 Sivasspor 22 7 6 9 29 23 30 +6
12 Fatih Karagümrük 22 8 8 6 29 31 30 -2
13 Galatasaray 22 7 9 6 27 31 27 -4
14 Giresunspor 22 7 10 5 21 22 26 -1
15 Kasımpaşa 22 6 10 6 27 30 24 -3
16 Göztepe 22 6 10 6 26 30 24 -4
17 Antalyaspor 22 6 11 5 23 34 23 -11
18 Çaykur Rizespor 22 6 13 3 21 39 21 -18
19 Altay 22 5 14 3 24 37 18 -13
20 Yeni Malatyaspor 21 4 14 3 17 37 15 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 20 13 4 3 35 16 42 +19
2 MKE Ankaragücü 20 13 4 3 32 15 42 +17
3 BB Erzurumspor 20 11 4 5 33 22 38 +11
4 Eyüpspor 20 10 4 6 30 22 36 +8
5 Bandırmaspor 20 10 7 3 32 20 33 +12
6 Samsunspor 20 9 5 6 31 23 33 +8
7 İstanbulspor 20 10 7 3 30 25 33 +5
8 Adanaspor 20 9 6 5 26 20 32 +6
9 Tuzlaspor 20 7 7 6 21 20 27 +1
10 Gençlerbirliği 20 8 10 2 23 29 26 -6
11 Manisa FK 20 7 9 4 22 26 25 -4
12 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
13 Kocaelispor 21 7 11 3 20 28 24 -8
14 Keçiörengücü 20 6 9 5 27 32 23 -5
15 Menemenspor 20 5 7 8 23 33 23 -10
16 Altınordu 20 7 12 1 27 40 22 -13
17 Bursaspor 20 5 10 5 23 31 20 -8
18 Denizlispor 20 5 11 4 19 30 19 -11
19 Balıkesirspor 20 2 16 2 14 36 8 -22
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Yeni Malatyaspor vs Beşiktaş
 22/01/2022 Adana Demirspor vs Fatih Karagümrük
 22/01/2022 Sivasspor vs Fenerbahçe
 22/01/2022 Başakşehir FK vs Göztepe
 23/01/2022 Hatayspor vs Çaykur Rizespor
 23/01/2022 Kasımpaşa vs Kayserispor
 23/01/2022 Altay vs Konyaspor
 23/01/2022 Antalyaspor vs Gaziantep FK
 23/01/2022 Giresunspor vs Alanyaspor
 23/01/2022 Galatasaray vs Trabzonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Manisa FK vs Gençlerbirliği
 22/01/2022 Ümraniyespor vs Menemenspor
 22/01/2022 Altınordu vs İstanbulspor
 22/01/2022 MKE Ankaragücü vs Denizlispor
 23/01/2022 Adanaspor vs Keçiörengücü
 23/01/2022 Bandırmaspor vs BB Erzurumspor
 23/01/2022 Eyüpspor vs Bursaspor
 05/02/2022 Keçiörengücü vs Samsunspor
 05/02/2022 Tuzlaspor vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Ankaraspor vs Niğde Anadolu FK
 22/01/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Turgutluspor
 22/01/2022 Bodrumspor vs Diyarbekir Spor
 22/01/2022 Çorum FK vs Ergene Velimeşe
 22/01/2022 Kahramanmaraşspor vs Etimesgut Belediyespor
 22/01/2022 Sarıyer vs Sakaryaspor
 22/01/2022 Sivas Belediyespor vs Serik Belediyespor
 22/01/2022 1461 Trabzon FK vs İnegölspor
 26/01/2022 Adıyaman FK vs Ankaraspor
 26/01/2022 Afjet Afyonspor vs Somaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/01/2022 Çatalcaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/01/2022 Batman Petrolspor vs Fatsa Belediyespor
 23/01/2022 Belediye Kütahyaspor vs Bursa Yıldırımspor
 23/01/2022 Erbaaspor vs Arnavutköy Belediye
 23/01/2022 Nevşehir Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 23/01/2022 Sancaktepe FK vs Karaman Belediyespor
 29/01/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK vs Hendek Spor
 29/01/2022 Bursa Yıldırımspor vs Arnavutköy Belediye
 30/01/2022 Artvin Hopaspor vs Elazığspor
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
YUKARI