Escort Bayan Adana Escort Bayan Seyhan Escort Bayan Çukurova Escort Bayan Ankara Escort Bayan Etimesgut Escort Bayan Sincan Escort Bayan Haymana Escort Bayan Çankaya Escort Bayan Mamak Escort Bayan Keçiören Escort Bayan Polatlı Escort Bayan Pursaklar Escort Bayan Antalya Escort Bayan Kumluca Escort Bayan Kaş Escort Bayan Muratpaşa Escort Bayan Kemer Escort Bayan Manavgat Escort Bayan Konyaaltı Escort Bayan Alanya Escort Bayan Bursa Escort Bayan Eskişehir Escort Bayan Gaziantep Escort Bayan Şehitkamil Escort Bayan Nizip Escort Bayan Şahinbey Escort Bayan İstanbul Escort Bayan Esenler Escort Bayan Pendik Escort Bayan Kurtköy Escort Bayan Bahçelievler Escort Bayan Küçükçekmece Escort Bayan Merter Escort Bayan Güngören Escort Bayan Sarıyer Escort Bayan Bayrampaşa Escort Bayan Nişantaşı Escort Bayan Kartal Escort Bayan Beykoz Escort Bayan Büyükçekmece Escort Bayan Zeytinburnu Escort Bayan Fulya Escort Bayan Kayaşehir Escort Bayan Bağcılar Escort Bayan Çekmeköy Escort Bayan Tuzla Escort Bayan Fatih Escort Bayan Üsküdar Escort Bayan Esenyurt Escort Bayan Şişli Escort Bayan Sancaktepe Escort Bayan Başakşehir Escort Bayan Beşiktaş Escort Bayan Bakırköy Escort Bayan Beyoğlu Escort Bayan Avcılar Escort Bayan Sultanbeyli Escort Bayan Ümraniye Escort Bayan Kadıköy Escort Bayan Çatalca Escort Bayan Mecidiyeköy Escort Bayan Ataşehir Escort Bayan Maltepe Escort Bayan Eyüpsultan Escort Bayan Şerifali Escort Bayan Beylikdüzü Escort Bayan Kağıthane Escort Bayan İzmir Escort Bayan Karşıyaka Escort Bayan Balçova Escort Bayan Çiğli Escort Bayan Gaziemir Escort Bayan Buca Escort Bayan Çeşme Escort Bayan Bayraklı Escort Bayan Urla Escort Bayan Konak Escort Bayan Bergama Escort Bayan Bornova Escort Bayan Kayseri Escort Bayan Kocaeli Escort Bayan Gebze Escort Bayan İzmit Escort Bayan Malatya Escort Bayan Manisa Escort Bayan Mersin Escort Bayan Erdemli Escort Bayan Mezitli Escort Bayan Akdeniz Escort Bayan Silifke Escort Bayan Anamur Escort Bayan Yenişehir Escort Bayan Muğla Escort Bayan Bodrum Escort Bayan Datça Escort Bayan Milas Escort Bayan Marmaris Escort Bayan Dalaman Escort Bayan Fethiye Escort Bayan Samsun Escort Bayan Atakum Escort Bayan İlkadım Escort Bayan Adıyaman Escort Bayan Afyonkarahisar Escort Bayan Ağrı Escort Bayan Aksaray Escort Bayan Amasya Escort Bayan Ardahan Escort Bayan Artvin Escort Bayan Aydın Escort Bayan Balıkesir Escort Bayan Bartın Escort Bayan Batman Escort Bayan Bayburt Escort Bayan Bilecik Escort Bayan Bingöl Escort Bayan Bitlis Escort Bayan Bolu Escort Bayan Burdur Escort Bayan Çanakkale Escort Bayan Çankırı Escort Bayan Çorum Escort Bayan Denizli Escort Bayan Diyarbakır Escort Bayan Düzce Escort Bayan Edirne Escort Bayan Elazığ Escort Bayan Erzincan Escort Bayan Erzurum Escort Bayan Giresun Escort Bayan Gümüşhane Escort Bayan Hakkari Escort Bayan Hatay Escort Bayan Iğdır Escort Bayan Isparta Escort Bayan Kahramanmaraş Escort Bayan Karabük Escort Bayan Karaman Escort Bayan Kars Escort Bayan Kastamonu Escort Bayan Kırıkkale Escort Bayan Kırklareli Escort Bayan Kırşehir Escort Bayan Kilis Escort Bayan Konya Escort Bayan Kütahya Escort Bayan Mardin Escort Bayan Muş Escort Bayan Nevşehir Escort Bayan Niğde Escort Bayan Ordu Escort Bayan Osmaniye Escort Bayan Rize Escort Bayan Sakarya Escort Bayan Siirt Escort Bayan Sinop Escort Bayan Sivas Escort Bayan Şanlıurfa Escort Bayan Şırnak Escort Bayan Tekirdağ Escort Bayan Tokat Escort Bayan Trabzon Escort Bayan Tunceli Escort Bayan Uşak Escort Bayan Van Escort Bayan Yalova Escort Bayan Yozgat Escort Bayan Zonguldak
Kadıköy masaj salonu Kağıthane masaj salonu Kahramankazan masaj salonu Kapaklı masaj salonu Karabağlar masaj salonu Karacabey masaj salonu Karahayıt masaj salonu Karaköprü masaj salonu Karaman masaj salonu Karatay masaj salonu Karesi masaj salonu Karşıyaka masaj salonu Kartal masaj salonu Kartepe masaj salonu Keçiören masaj salonu Kemalpaşa masaj salonu Kemer masaj salonu Kepez masaj salonu Kestel masaj salonu Kiraz masaj salonu Kırıkhan masaj salonu Kızıltepe masaj salonu Kocasinan masaj salonu Konak masaj salonu Konyaaltı masaj salonu Körfez masaj salonu Korkuteli masaj salonu Köyceğiz masaj salonu Küçükçekmece masaj salonu Kumköy masaj salonu
escort bayan İstanbul escort İzmir escort Kahramanmaraş escort Kastamonu escort Kayseri escort Kıbrıs escort Kırklareli escort Kocaeli escort Konya escort Kütahya escort Erbaa escort Erdemli escort Ereğli escort Erenler escort Ergene escort Esenler escort Esenyurt escort Eskil escort Espiye escort Eyüpsultan escort Eyyübiye escort Fatih escort Fatsa escort Fethiye escort Finike escort Gaziemir escort Gaziosmanpaşa escort Gazipaşa escort Gebze escort Gediz escort Gelibolu escort Gemerek escort Gemlik escort Geyve escort Gölcük escort Gönen escort Görükle escort Güllük escort Gümbet escort Gümüşlük escort Güngören escort Gürsu escort Haliliye escort Hendek escort Horasan escort Ilgın escort İlkadım escort İncirliova escort İnegöl escort İskenderun escort İzmit escort İznik escort Kadirli escort Kadıköy escort Kadınhanı escort Kağıthane escort Kahramankazan escort Kangal escort Kapaklı escort Karabağlar escort
yeni escort Karabük escort Kırıkkale escort Mardin escort Kırşehir escort
Metin Gülbay
  Güncelleme: 01-05-2022 10:12:00   03-04-2021 21:37:00

ÖZEL MÜLKİYETİ REDDEDEN SUFİLER: KALENDERİLER

"On ikinci yüzyıl ortalarında acayip görünümlü bir zāhid, Doğu Afganistan'daki Gazne'de Gazne hükümdarı Mu'izzud'devle Husrev Şah'ı ziyaret ederek sadaka istedi. Yalın ayaklı, kara bir keçi derisi örtünmüştü. Başına aynı deriden boynuzlarla süslü bir börk geçirmişti. Elinde halka, delik aşık kemikleri ve ufak yuvarlak çanlarla bezeli bir değnek taşıyordu. Husrev Şah, zāhidin isteğine olumlu yanıt vererek hayır dualarını aldı.

Nakkaş Muhammed Siyahkalem tarafından tasvir edilen, 15 yüzyıl Orta Asya Kalenderîleri'ni gösteren minyatür, Beyhan Karamağaralı, Muhammed Siyahkalem'e Atfedilen Minyatürler, Ankara 1984.

Yüz elli yılı aşkın bir süre sonra Anadolu ve İran'da ona çok benzer görünümlü zāhidlerin Barak Baba'nın (öl.1307-8) çevresinde toplanmış olduğu kaydediliyor. Barak Baba, beline sarılı kırmızı bir bez parçası dışında çıplak olarak, yüz kadar bir derviş grubunun başında 1306 yılında Suriye'ye geldi. Başına iki yanına birer manda boynuzu takıştırılmış kırmızımsı bir sarık sarıyordu. Saçı ile bıyıkları uzun, sakalı ise kökten kazılıydı. Yanında uzun bir nefir, bir de derviş kâsesi taşıyordu. Hiç servet biriktirmezdi. Uzun değnekler, tef, davullar taşıyan, boyunlarına asılı iplere azı dişleri dizili müritleri de aynı görünümdeydi. Nereye giderlerse gitsinler müritleri çalar, Barak baba da ayı gibi oynayıp maymun gibi türkü çığırırdı. Barak Baba'nın, azgın bir kaplanı korkutarak ve vahşi bir deve kuşuna binerek gösterdiği gibi, vahşi hayvanlar üzerinde erki (iktidarı, m.g.) vardı. Galiba, müritleri üzerinde de benzer bir gücü vardı, onları farz olan dinî ayinleri kırk değnek cezası ile yerine getirmeye zorlardı. Bununla birlikte dervişleri, oruç tutmamak ve şeriatça onaylanmamış yemek ve uyuşturucu tüketimini de içeren, kurallara aykırı davranışlarıyla ün salmıştı. Memlûk kaynakları onları ruhun bir bedenden başkasına geçiş inancıyla ve öte dünyanın varlığını inkârla da suçluyor; Barak Baba'nın kendisine ise aşırı bir Hz.Ali sevgisi yakıştırıyordu, dediklerince Hz.Ali sevgisini tek dinî farz sayarmış." s.11-12

"Barak Baba'nın Suriye'yi ziyaretinden yüz yıl sonra, 15 Mayıs 1404'te, İspanyol gezgini Ruy Gonzales de Clavijo Erzurum yakınlarında Delilarkent (Deliler kenti, bugünkü Delibaba) denen bir yerden geçti. Gezgin bütün köyde dervişlerin oturduğunu söylüyordu:

'Bu dervişler saç ve sakallarını kesiyor ve neredeyse çıplak dolaşıyor. İster soğuk ister sıcak olsun sokaklarda dolaşır, yürürken de yemek yerler ve bütün giydikleri, ellerine geçirebildikleri yırtık pırtık bez parçalarıdır. Gece gündüz ellerinde defleriyle dolaşırken ilahi söylerler. Zāviyelerinin kapısının yukarısında, üzerinde hilal biçiminde bir süsü olan kara yün püsküllerden bir sancak görülür; bunun altında bir sıra halinde dizili geyik, keçi ve koç boynuzları vardır, ayrıca sokaklarda dolaşırken bu boynuzları süs olarak üzerlerinde taşımak ādetleridir; bütün derviş evlerinin üzerine işaret olarak bu boynuzlardan konmuştur."1

Sufizm bilindiği gibi İslam'ın içinden çıkan bir akımdır. İslamiyet neden böyle bir şeyin çıkışına neden olmuştur peki?

"Hulefa-i Raşidin devrinin (632-661) son zamanlarında İslam toplumlarının içine düştüğü siyasi ve içtimai buhranlari2a ardından gelen Emevi döneminde (661-750) eski Arap kabile asabiyyetine yeniden ağırlık veren ve giderek saltanata dönüşen hilafet rejiminin, mevalî denilen gayri Arap Müslümanlar üzerinde uyguladığı baskı ve bunun doğurduğu rahatsızlık duygusu2b; Abbasi döneminde devam eden iç siyasi bunalımlar ve bunun sonucunda içtimai nizamı sarsan buhranlar2c, tasavvufun bütün bu olumsuzluklara karşı mistik bir tepki olarak gün yüzü görmesine sebep olmuş gözükmektedir."2

Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, albüm No. H.2168, 16.yüzyılda bir Kalenderî ve bir Haydarî dervişi.

Asabiyyet'in anlamı kendi akraba, vatan, din ve milliyetini aşırı derecede kayırma gayretidir. Araplar'ın Arap olmayan Müslümanlar üzerinde kibirli bir tavır takınması ve onları aşağılaması tasavvufun doğmasına neden olmuş görünüyor. Tabii yalnız bu değil, siyasi bunalımlar ve her zaman geçerli neden olan ekonomik nedenleri de eklemek gerekiyor. Yani tasavvuf aslında Arap olmayan Müslümanların bir protesto hareketi olarak anlaşılmalıdır.

"İslam kültür ve düşünce tarihini derinden etkileyen hiçbir tasavvuf cereyanının, İslamiyet'in beşiği olan Arabistan'da doğmamış, gelişmemiş ve yerleşmemiş olması -ki bugün de öyledir- tasavvufun yapı itibariyle, İslamiyet'i kendi eski kültürleri dahilinde algılayan Mevâli (Arap olmayan müslümanlar) orta tabakasının, kitabî ve nasçı İslam anlayışını temsil eden hakim Arap Müslüman sınıfına karşı geliştirdiği mistik bir tepki hareketi olmasının bizce en reddedilemez delilidir."3

Tasavvufun kuramsal kaynakları

Tasavvufun da kendi kuramını oluşturmak için birtakım kaynaklara başvurmak zorunda olduğu açıktır. Yalnız parti veya dernek kurar gibi bir gelişme seyrinin izlenmediğini akıldan çıkarmayalım. Zaten Arap İslamına karşı bir protesto duygusu var ama alıntılarda da belirtildiği gibi önceden sahip olunan inanç sistemlerinin gelenekleri, tapınma biçimleri vb. var. Bunlar da yeni benimsenen dine yedirilerek ve birlikte/komşu olunan başka kültürlerden ödünç alınan ancak geri verilmeyerek zamanla benimsenen ādetler, tapınma biçimleri vb. etkenler tasavvufun oluşma ve kuramını oluşturmasında önemli dol oynamış durumda.

"Eski Mısır, Helen, Mezopotamya, İran ve Hind kültür sahalarının İslam öncesi mistik kültürleri ve yaşantıları, mahalli din ve itikatları, tasavvufun teorik cephesinin çeşitli mektepler halinde şekillenmesine önemli ölçüde katkıda bulundular."4

Sufizme Hindistan etkisi

"İlhanlı tarihçi Zekeriyya Muhammed-i Kazvînî, 8-9.yüzyılın tanınmış sufilerinden Şakîk-i Belhî'nin (811-812) sufiliğe girişinin, tüccarken Hindistan'a yaptığı seyahatler esnasında tapınaklarda görüşüp konuştuğu Budist rahiplerin tesiriyle olduğunu açıkça belirtmektedir."5

"Menākıb-ı Cemalü'd-Dīn-i Sāvi'de Kalenderi dervişlerinin kendilerine Hindli rahipleri örnek aldıkları çok açık bir tarzda kaydedilmiş"tir."5

Kalenderiler

TSMK, albüm No. H 2155: 16.yüzyılda Kalenderî dervişi.


Kalenderilerin ortaya çıkmaları da tıpkı Sufilerin ortaya çıkışları gibi olmuştur. Onlar da Sufilere tepki olarak örgütlenmişlerdir. Böylece Sufizmin İslamiyet içinde Araplara tepki gösteren Arap olmayan Müslümanlara tepki olarak, Kalenderilerin de Sufizm içinde sünni sufilere tepki olarak ortaya çıktıkları anlaşılıyor. Tasavvuf ile Sufizm aynı anlamda kullanılır.

"Tasavvuf nasıl 9.yüzyılda genelde içinden çıktığı İslam toplumu ve ulema arasında hemen kabul görmemiş ve ilk sufiler çeşitli ithamlara maruz bırakılarak toplumdan dışlanmış, ancak birkaç yüzyıl sonra tasavvuf kendini artık İslam'ın ayrılmaz bir parçası olarak kabul ettirmişse, Kalenderlik de toplumun bazı kesimlerini etkileyerek dönüştüren, tasavvuf tarihine damgasını vurmuş önemli bir mistik ve toplumsal vakıadır ve onun bir parçasıdır, ayrıca da İslam tarihinin bir gerçeğidir."4

Kalender sözcüğü nereden çıktı?

"Henüz menşei üzerinde kesin bir sonuca ulaşılmış olmamasına rağmen, Arapça, Farsça ve Türkçe kaynaklarda bazen Karender ama ekseriya kalender biçiminde kullanılan bu kelimenin, zaman zaman Farsça Kalantâr (iri, kaba kimse, Türkçede kalantor), yahut aşağı yukarı aynı anlamda Grekçe Kaletoz'dan geldiğini ileri sürenler bulunmuştur. Ancak büyük bir ihtimalle Sanskritçe Kalandara (kanun nizam dışı, düzeni bozan) kelimesinden alınmış olabileceği de belirtilmektedir ki doğru görünüyor. Üstelik bu, Kalenderîliğin mistik kökünde büyük tesiri olan Hindistan'la alakalı olması itibariyle, tarihi vakıaya da uygun düşmektedir. Zaten Farsça'daki Kalantar'ın da bu kelimenin değişik bir biçimi olması da uzak bir ihtimal olmasa gerektir. Her halükarda biz burada böyle bir etimolojik tartışma içine girmemekle beraber, kelimenin kökeninin aydınlanmış olduğunu da henüz söyleyemeyeceğiz."6

Kendine Kalender diyen ilk kişi kimdir?

"Bu kişi Kalender Şeyhi Baba Tahir-i Uryan-ı Hemedanî'dir. Bu sufi meşrebin ve hayat tarzının 11. yüzyılda artık ortalarda iyice belirginleşmekte olduğu görülür. "... üç beş kişilik gruplar halinde dolaşıp gezmek, günlük yiyeceklerini dilenerek sağlamak, vücut ve başlarındaki bütün tüyleri (saç, sakal, kaş ve bıyık) kazıtmak ve acayip kılıklarda dolaşmak gibi, hemen her devir ve memlekette Kalenderî zümrelerinin ortak vasıfları olan hususlar..."7

TSMK, albüm No. H 2155: 16.yüzyılda Kalenderî dervişi.


Kalenderiler başka inanç sistemlerinden etkilendi mi?

"...elimizdeki kaynaklarda, 9.yüzyılda İran ve Mezopotamya havalisinde Budist ve Maniheist rahiplerin dolaştıklarını veya bazı sufilerin Budist ve Maniheist çevrelerle ilişki içinde bulunduklarını gösteren bazı kalıtların mevcut olduğunu söylemeliyiz. Mesela ünlü Mûtezile (cemaatten bir tarafa ayrılan, m.g.)  alimlerinden Câhız (öl.886), Kitabü'l-Hayâvan adlı eserinde, erken Abbasi döneminde Irak ve Suriye'de halkın kendilerine Sâihun (seyyahlar, gezginler) dediği birtakım rahiplere rastlandığını, bunların küçük gruplar halinde şehir şehir, kasaba kasaba dolaştıklarını kaydediyor. Goldziher, Cahız'ın Ruhbânu'z-Zenâdıka (Zındıkların Rahipleri) diye nitelediği bu gezgin rahiplerin, eğer Hind sadhuları veya Budist rahipleri değilse, mutlaka onların mesleğini takip edenler olması lazım geldiğini ve bunların hayat tarzlarının Müslümanlardan bazı çevrelerce mutlaka taklit edilmiş bulunabileceğini söyler. Goldziher'in bu şekilde kesin teşhis koymadan açıklamaya çalıştığı bu Ruhbanu'z-Zenâdıka'nın, kanaatimizce gerçekte Maniheist rahipler olduklarını düşünmemek için bir sebep mevcut görünmüyor."8

Mani rahipleri, büyük olasılıkla Budizm'in etkisiyle, çalışmıyor, tıpkı onlar gibi geçimlerini dilenerek sağlıyorlardı. Onlar da "Sāsāni toplumunun kurallarını zerrece dikkate almıyor, kanun ve nizamlara uymayı reddediyorlardı."9

İgnaz Goldziher'i bilmeden onun sözlerine atıfta bulunmak yanlış olacak. "İslâmî ilimler sahasında bilhassa hadis alanında Batı’da otorite kabul edilen Goldziher’in Arapça kaynaklara son derece vakıf olduğu yaygın bir kanaattir. Goldziher oryantalizmin 19. yüzyıldaki en önemli isimlerinden biri haline gelmiş ve Batı dünyasında hadis çalışmalarının ādeta temelini oluşturacak fikirler ortaya atmıştır. Yapmış olduğu çalışmalarla bu alanda otorite kabul edilmiş ve değerlendirmeleri bilhassa oryantalistler arasında esas kabul edilmiştir. Ondan yapılan nakiller, ileri sürülen görüşlerin ve iddiaların delilleri olarak gösterilmiştir. Goldziher, kimi zaman diğer oryantalistlere muhalif değerlendirmelerde bulunmuşsa da çoğu kez önyargı ve fazlaca şüpheci bir yaklaşım sergilemiştir... Hayatı boyunca vatanının ve dininin kendisine yol gösterdiğini, 'Samimi katı bir Yahudi' olduğunu ifade eden Goldziher, İslâmiyet’i 'Mekke’nin Yahudileştirilmiş dinî âdetleri' olarak görmüş ve onun bu bakışı bütün çalışmalarını yönlendirmiştir. Goldziher, İslâm kültür ve medeniyetinin, değişik kültür ve medeniyetlerden ödünç almalarla ortaya çıktığını savunmaktadır. Dolayısıyla bu düşünce onu, İslâm tarihinin belgeleri olan hadislerde gördüğü her şeyin kökünü diğer kültürlerde arama yoluna sevk etmiştir."10

Kalenderliğin tepkiselliği ile Sramana rahiplerinin Brahmanizme tepkisi aynıydı

Kalenderlerin yaşam tarzlarına çok benzer ama onlardan çok önce yaşamış 'birileri'ne bakmakta yarar var çünkü büyük olasılıkla aralarında yaşamı yorumlama anlamında "ideolojik" bir birlik vardı. "Bhikşu denilen rahipler zümresinin temel niteliği, hayatlarını sürdürecek asgari eşya ve elbisenin dışında hiçbir şeye sahip bulunmamak (fakr), bekâr ve gezgin olmaktır. André Bareau, bu gezgin rahiplerin Budizm'e has bir zümre olmadığını, aslında Brahmanizm'in hakim olduğu daha eski zamanlarda, aynı yerlerde Srama denilen gezgin rahiplerin yaşadığını, Budizm'deki gezgin rahipler sınıfının temelinin M.Ö. 4. yüzyıla doğru bunlar tarafından oluşturulduğunu belirtiyor. Sramanalar, toplumun aşağı yukarı bütün tabakalarından geliyorlardı, Onlar Brahmanizm'e karşı tam bir protest tavır ortaya koyuyor, ne bu dinin, ne de içinde yaşadıkları toplumun hiçbir kuralına aldırış etmiyorlardı. Ahlâki mefhumları da hiçe sayan bu gezgin ve dilenci rahipler, yarı çıplak dolaşıyor ve rast geldikleri herhangi bir yerde yatıp kalkıyorlardı. Sırtlarında postlarını taşıdıkları hayvanları taklit ediyor ve vücutlarına yaralar açıyorlardı. André Bareau'ya göre, Budizm, Brahmanizm'e karşı bir tepki hareketi olarak teşekkül ederken bu zümrelerden yararlanmıştı."11

Kalenderiler ilk kez nerede görüldü?

"Önce Irak'ta başlayan bu muhalif akım, fazla bir zaman geçmeden İran ve Maveraünnehir'deki değişik sufi merkezlerinde de kendini gösterdi... Tasavvuf tarihi literatüründe Melâmetîlik adıyla bilinen bu akım, belirtilen bu buhran ortamında doğru ve özellikle İran mistik kültürünün kalıntılarını oldukça canlı bir şekilde hâlâ yaşatmaya devam eden horasan ve Maveraünnehir mıntıkalarında gelişti."12

Kalenderliği anlamak

"Kalenderlik, tasavvuf zihniyetinden yaşayış tarzına, kılık kıyafetinden İslami inanç ve kaidelere bakış açısına kadar her şeyiyle içinde yaşadığı siyasi ve içtimai nizamı dışlayan zümreler içinde doğdu ve gelişip yayıldı... Kalenderler sadece İslam'ın periferisindeki... mistik kültürlerden etkilendikleri, o kültürlerdeki yaşayış biçimini taklit etmek için, örnek aldıkları için Kalender olmadı. Dönemlerinin çeşitli sebeplerle kendilerine yabancılaşan toplumsal düzenine, toplumsal ve siyasal krizlerin yıpratıcı sonuçlarının kendi hayatları üzerindeki olumsuz yansımalarına duydukları tepki sebebiyle Kalender oldu. Çevre mistik kültürler onlar için yaşamak istedikleri münzevi hayatı inşa konusunda sadece model oluşturdu."13

Kimlere Kalender denir?

"içinde yaşadığı topluma ve kültüre, siyasal düzene karşı çıkarak dünyayı kaale almaya değer görmeyen ve bu düşünce tarzını günlük hayat ve davranışlarıyla açığa vuran, bunu mistik bir zihniyet dünyasına dönüştüren tasavvuf akımının adına ve mensuplarına Kalenderiyye demek isabetli bir tercihtir. Ancak bu kısa ve çok kalın hatlı tarif, İslam dünyasının muhtelif zaman ve mekanlarında yaşamış olup kendilerine değişik isimler verilen, lakin genelde Kalender veya Kalenderî olarak anılan bu akım mensuplarını tam anlamıyla nitelemeye yeterli değildir... Kalenderlik tek parça bir payı sergileyen, hatta tek bir tarikat şeklinde teşkilatlanmış bir sufilik tarzı değildir."14

Sanırım Kalenderileri biraz anlatabildim. Yazacak daha çok şey var ama tümü bu yazının sınırlarına sığmayacak nasıl olsa. Tasavvufun bu hınzır çocuklarını tanımak, onları zındık, dindışı diye nitelemek ne kadar mümkün bilemiyorum, çünkü toplumu derinden etkilemiş insanları ne yaparsanız yapın insanların kalplerinden silemiyorsunuz. Üzerinden binlerce yol geçmiş olsa bile onlar toplumların tapınma biçimlerini, inanç sistemlerini etkilemeye devam ediyor.

Ben Metin Gülbay, herkese keyifli bir haftasonu dilerim.

1 Ahmet T.Karamustafa, Tanrının Kuraltanımaz Kulları, İslâm Dünyasında Derviş Toplulukları, s.12,  1200-1550, YKY.

2 Ahmet Yaşar Ocak, Kalenderiler, Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sufilik 14-17.yüzyıllar, Timaş yayınları. s.54, 2a-b-2c Bernard Lewis'in Tarihte Araplar yapıtından alıntı.

3 aynı yapıt, s.55.

4 aynı yapıt, s.55.

5 aynı yapıt, s.60.

6 aynı yapıt, s.58.

7 aynı yapıt, s.59.

8 aynı yapıt, s.59.

9 aynı yapıt, s.60.

10 Abdurrahman Sayılgan, doktora öğrencisi, İstanbul, İslâm Kültürü Araştırmaları 2 Ignaz Goldziher, çev. Mehmed Said Hatiboğlu ve Cihat Tunç Ankara: Otto, 2019, 29 Mayıs Üniversitesi, kitap değerlendirmesi, (http://hadisvesiyer.info/hadis-ve-siyer-arastirmalari-10/05.pdf)

11A.Y.Ocak,  s.61.

12 aynı yapıt, s.56.

13 aynı yapıt, s.56.

14 aynı yapıt, s.56

  FACEBOOK YORUM
Yorum

  YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARŞİVİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Başakşehir FK 7 5 0 2 11 1 17 +10
2 Adana Demirspor 8 5 1 2 16 9 17 +7
3 Galatasaray 8 5 1 2 9 5 17 +4
4 Trabzonspor 8 5 2 1 13 11 16 +2
5 Beşiktaş 7 4 1 2 16 10 14 +6
6 Konyaspor 7 4 1 2 8 2 14 +6
7 Fenerbahçe 6 4 1 1 20 6 13 +14
8 Kayserispor 8 4 4 0 10 7 12 +3
9 Kasımpaşa 8 4 4 0 8 15 12 -7
10 Gaziantep FK 8 3 3 2 13 11 11 +2
11 Alanyaspor 7 2 3 2 10 15 8 -5
12 Giresunspor 6 2 3 1 5 8 7 -3
13 Fatih Karagümrük 6 1 2 3 8 10 6 -2
14 Antalyaspor 7 2 5 0 8 14 6 -6
15 İstanbulspor 6 1 3 2 4 10 5 -6
16 MKE Ankaragücü 7 1 5 1 7 13 4 -6
17 Sivasspor 7 0 3 4 5 11 4 -6
18 Ümraniyespor 7 0 5 2 5 10 2 -5
19 Hatayspor 6 0 5 1 2 10 1 -8
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 7 4 1 2 10 7 14 +3
2 Sakaryaspor 7 4 3 0 12 8 12 +4
3 Pendikspor 7 3 1 3 8 4 12 +4
4 Bodrumspor 7 3 2 2 13 10 11 +3
5 Keçiörengücü 6 3 1 2 12 10 11 +2
6 Boluspor 5 3 1 1 5 3 10 +2
7 Bandırmaspor 5 3 1 1 8 7 10 +1
8 Çaykur Rizespor 6 2 1 3 8 4 9 +4
9 Samsunspor 6 2 1 3 9 7 9 +2
10 Manisa FK 5 2 1 2 7 6 8 +1
11 Tuzlaspor 6 2 2 2 8 8 8 0
12 Göztepe 7 2 3 2 4 7 8 -3
13 Adanaspor 6 1 1 4 8 7 7 +1
14 Gençlerbirliği 6 1 2 3 9 10 6 -1
15 Altay 7 1 3 3 4 7 6 -3
16 Altınordu 5 0 2 3 5 8 3 -3
17 Erzurumspor FK 5 0 2 3 6 10 3 -4
18 Yeni Malatyaspor 7 0 4 3 7 16 3 -9
19 Denizlispor 6 0 4 2 5 9 2 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 İskenderunspor A.Ş. 7 6 1 0 10 4 18 +6
2 Kocaelispor 7 4 0 3 13 5 15 +8
3 Karacabey Belediye Spor 7 4 0 3 10 3 15 +7
4 1928 Bucaspor 7 3 0 4 9 3 13 +6
5 Zonguldak Kömürspor 7 4 2 1 11 7 13 +4
6 Ankara Demirspor 7 3 1 3 7 3 12 +4
7 1461 Trabzon FK 7 3 1 3 6 4 12 +2
8 Kırklarelispor 7 2 1 4 7 6 10 +1
9 Fethiyespor 7 3 3 1 9 9 10 0
10 Serik Belediyespor 7 2 1 4 9 9 10 0
11 Van Spor FK 7 2 2 3 7 6 9 +1
12 Kastamonuspor 7 2 2 3 5 5 9 0
13 Etimesgut Belediyespor 7 2 3 2 9 7 8 +2
14 Sarıyer 7 1 2 4 9 10 7 -1
15 Kırşehir FSK 7 1 2 4 5 6 7 -1
16 Adıyaman FK 7 1 4 2 5 8 5 -3
17 Diyarbekir Spor 7 1 5 1 7 15 4 -8
18 Balıkesirspor 7 1 5 1 5 13 4 -8
19 Uşak Spor 7 0 4 3 3 13 3 -10
20 Pazarspor 7 0 6 1 3 13 1 -10
Takım O G M B A Y P AV
1 Belediye Derincespor 4 3 0 1 6 3 10 +3
2 Yeni Mersin İY 4 3 1 0 5 3 9 +2
3 52 Orduspor FK 4 3 1 0 5 3 9 +2
4 Belediye Kütahyaspor 4 2 0 2 8 2 8 +6
5 Karşıyaka 4 2 1 1 5 2 7 +3
6 Elazığspor 4 2 1 1 2 1 7 +1
7 Karaköprü Belediyespor 4 1 0 3 3 1 6 +2
8 Ağrı 1970 Spor 4 2 2 0 2 4 6 -2
9 Hacettepe 1945 4 1 1 2 5 5 5 0
10 1954 Kelkit Bld.Spor 4 1 1 2 4 4 5 0
11 Nevşehir Belediyespor 4 1 1 2 2 2 5 0
12 Şile Yıldızspor 4 0 0 4 3 3 4 0
13 Çatalcaspor 4 1 2 1 2 2 4 0
14 1922 Konyaspor 4 1 2 1 5 6 4 -1
15 Edirnespor 4 1 3 0 2 6 3 -4
16 Yomraspor 4 0 2 2 2 4 2 -2
17 Eskişehirspor 4 0 3 1 6 11 1 -5
18 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 4 0 3 1 1 6 1 -5
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/10/2022 Alanyaspor vs Giresunspor
 02/10/2022 Sivasspor vs Hatayspor
 02/10/2022 Konyaspor vs Ümraniyespor
 02/10/2022 Beşiktaş vs Fenerbahçe
 03/10/2022 Fatih Karagümrük vs İstanbulspor
 07/10/2022 Gaziantep FK vs Adana Demirspor
 08/10/2022 İstanbulspor vs MKE Ankaragücü
 08/10/2022 Antalyaspor vs Konyaspor
 08/10/2022 Giresunspor vs Beşiktaş
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/10/2022 Bandırmaspor vs Samsunspor
 02/10/2022 Manisa FK vs Adanaspor
 02/10/2022 Boluspor vs Tuzlaspor
 02/10/2022 Altınordu vs Keçiörengücü
 03/10/2022 Erzurumspor FK vs Denizlispor
 07/10/2022 Adanaspor vs Bandırmaspor
 08/10/2022 Bodrumspor vs Sakaryaspor
 08/10/2022 Keçiörengücü vs Boluspor
 08/10/2022 Eyüpspor vs Manisa FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/10/2022 Adıyaman FK vs Etimesgut Belediyespor
 05/10/2022 Pazarspor vs Kocaelispor
 05/10/2022 Van Spor FK vs Diyarbekir Spor
 05/10/2022 1461 Trabzon FK vs Kastamonuspor
 05/10/2022 Zonguldak Kömürspor vs Karacabey Belediye Spor
 05/10/2022 Kırklarelispor vs İskenderunspor A.Ş.
 05/10/2022 Uşak Spor vs Serik Belediyespor
 05/10/2022 Balıkesirspor vs Kırşehir Futbol Spor Kulübü
 05/10/2022 Fethiyespor vs Ankara Demirspor
 05/10/2022 1928 Bucaspor vs Sarıyer
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/10/2022 Elazığspor vs Çatalcaspor
 02/10/2022 Karaköprü Belediyespor vs Eskişehirspor
 02/10/2022 Hacettepe 1945 vs Karşıyaka
 02/10/2022 Nevşehir Belediyespor vs Ağrı 1970 Spor
 02/10/2022 1922 Konyaspor vs Yomraspor
 02/10/2022 Belediye Derincespor vs Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü
 02/10/2022 Belediye Kütahyaspor vs 52 Orduspor FK
 02/10/2022 Edirnespor vs Yeni Mersin İdman Yurdu
 02/10/2022 Şile Yıldızspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
YUKARI